Κβαντικοί υπολογιστές και RSA-2048: τι δείχνει η νέα εκτίμηση της Alice & Bob

Μια νέα εκτίμηση της γαλλικής Alice & Bob υπολογίζει ότι ένας κβαντικός υπολογιστής με 22.593 φυσικά cat qubits θα έσπαγε το RSA-2048 σε περίπου 3,14 ημέρες. Πρόκειται για θεωρητικό υπολογισμό σε preprint και όχι για επίδειξη: τέτοιο μηχάνημα δεν υπάρχει σήμερα.

Η εργασία δημοσιεύτηκε στις 28 Οκτωβρίου 2026 στο αρχείο IACR ePrint και η εταιρεία την παρουσίασε την επομένη. Το νούμερο είναι επιβεβαιωμένο ως προς το τι γράφει η μελέτη, αλλά δεν έχει αξιολογηθεί από ομοτίμους και στηρίζεται σε υποθέσεις που κανείς δεν έχει αποδείξει στην πράξη.

Το ερώτημα που ενδιαφέρει όποιον έχει e-banking ή κρυπτονομίσματα είναι πόσο κοντά είμαστε και τι οφείλει να γίνει πριν φτάσουμε εκεί. Παρακάτω ξεχωρίζουμε τι ισχύει, τι υποθέτει η μελέτη και ποιες προθεσμίες υπάρχουν ήδη για την Ευρώπη.

Τι υπολογίζει η μελέτη των Alice & Bob

Ο τίτλος της εργασίας είναι «Shor’s algorithm compiled on cat qubits: 22 593 qubits for RSA-2048 in 3.14 days». Τη συνυπογράφουν δέκα ερευνητές από την Alice & Bob, το Inria Rennes, το CEA και το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, σύμφωνα με την ανακοίνωση της εταιρείας.

Μια μικρή διόρθωση στο ρεπορτάζ που κυκλοφορεί στα ελληνικά μέσα: η πρωτογενής δημοσίευση βρίσκεται στο IACR ePrint (αριθμός 2026/2665) και όχι μόνο στο arXiv.

Ο αλγόριθμος του Peter Shor είναι η μέθοδος που επιτρέπει σε έναν αρκετά μεγάλο κβαντικό υπολογιστή να αναλύει μεγάλους αριθμούς σε πρώτους παράγοντες. Το RSA στηρίζεται ακριβώς στο ότι αυτή η ανάλυση είναι πρακτικά αδύνατη για κλασικούς υπολογιστές.

Τα cat qubits είναι υπεραγώγιμα qubits που αποθηκεύουν την πληροφορία σε συντονιστή με πολλά φωτόνια. Έτσι το ίδιο το hardware καταστέλλει τα σφάλματα τύπου bit flip και ο κώδικας διόρθωσης χρειάζεται να χειριστεί μόνο τα phase flips. Το όνομα παραπέμπει στη γάτα του Schrödinger, και αν σε ενδιαφέρει η φυσική πίσω από τέτοιες καταστάσεις, δες το σχετικό ρεπορτάζ μας για το νέο ρεκόρ μεγέθους στην οπτική γάτα του Schrödinger.

Η ομάδα δεν περιορίστηκε σε θεωρητικό μέτρημα λογικών qubits. Για τα πιο ακριβά υποπρογράμματα σχεδίασε τη διάταξη και το χρονοδιάγραμμα κάθε φυσικού qubit πάνω στο τσιπ. Ανακατασκεύασε επίσης τον αθροιστή, μια πράξη που ο Shor επαναλαμβάνει συνεχώς.

Ρύθμιση (RSA-2048) Φυσικά cat qubits Χρόνος
Γρήγορη, περισσότερα qubits 610.530 1,25 ώρες
Ισορροπημένη (η επίσημη) 22.593 3,14 ημέρες
Αργή, λιγότερα qubits 21.188 8,08 ημέρες

Τα νούμερα του πίνακα προέρχονται από το Table II της εργασίας, όπως το αναπαράγει η εταιρεία στις σημειώσεις της προς τους συντάκτες. Η γρήγορη εκδοχή δεν σημαίνει δέκα μηχανές των 22.593 qubits. Το συνολικό της μέγεθος είναι 610.530 qubits, δηλαδή σχεδόν 27 φορές περισσότερα από την ισορροπημένη.

Γιατί το 3,14 ημέρες έχει αστερίσκο

Η επικεφαλίδα της μελέτης στηρίζεται σε τέσσερις υποθέσεις. Κύκλος διόρθωσης σφαλμάτων 1 μικροδευτερολέπτου, χρόνος αντίδρασης 10 μικροδευτερολέπτων, πιθανότητα phase flip 5 × 10⁻⁴ και καθόλου bit flips, όπως τις καταγράφει το Quantum Brief.

Η τελευταία υπόθεση είναι η πιο φορτισμένη. Η ίδια η Alice & Bob γράφει στις σημειώσεις της ότι «μηδέν bit flips» ισοδυναμεί με χρόνο bit flip περίπου έναν αιώνα. Αν τα bit flips εμφανίζονται περίπου μία φορά την ώρα, το RSA-2048 χρειάζεται περίπου 45.000 qubits, σχεδόν διπλάσια από τον τίτλο.

Το Quantum Brief προσθέτει ένα ενδιαφέρον στοιχείο: εννέα ημέρες πριν από την εργασία, η ίδια εταιρεία ανέφερε ότι το καλύτερο τσιπ διόρθωσης σφαλμάτων που διαθέτει έχει λογικό σφάλμα ακόμη πάνω από το όριο (threshold). Πάνω από το όριο, περισσότερα qubits σε έναν κώδικα επιδεινώνουν το σφάλμα αντί να το μειώνουν.

Psifiaka Take: Δεν πείθομαι ότι το «3,14 ημέρες» είναι το νούμερο που πρέπει να θυμάσαι. Το ουσιαστικό δεδομένο είναι η τάση: κάθε νέα εκτίμηση μικραίνει τη μηχανή, ακόμη κι αν η συγκεκριμένη βασίζεται σε εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες. Είναι εκτίμηση του editor και όχι εύρημα της μελέτης.

Από τα 20 εκατομμύρια στις 22.593: το χρονολόγιο

Το 2019 οι Craig Gidney και Martin Ekerå υπολόγισαν περίπου 20 εκατομμύρια φυσικά qubits και οκτώ ώρες για το RSA-2048. Τον Μάιο του 2025 ο Gidney, πλέον στη Google Quantum , κατέβασε τον αριθμό κάτω από ένα εκατομμύριο θορυβώδη qubits και λιγότερο από μία εβδομάδα. Οι εκτιμήσεις της Alice & Bob ακολούθησαν παρόμοια πορεία: περίπου 350.000 qubits το 2023, λιγότερα από 100.000 το 2024 και 22.593 σήμερα.

Εκτίμηση Αρχιτεκτονική Φυσικά qubits για RSA-2048
Gidney–Ekerå, 2019 Επιφανειακός κώδικας Περίπου 20 εκατ. (8 ώρες)
Gidney, Μάιος 2025 Επιφανειακός κώδικας Κάτω από 1 εκατ. (κάτω από 1 εβδομάδα)
Alice & Bob, 2023 Cat qubits Περίπου 350.000
Alice & Bob, 2024 Cat qubits, κώδικες LDPC-cat Κάτω από 100.000
Alice & Bob, Οκτώβριος 2026 Cat qubits, LDPC-cat 22.593 (3,14 ημέρες)

Η σύγκριση έχει όριο, γιατί οι εκτιμήσεις δεν χρησιμοποιούν το ίδιο hardware. Ο Gidney υποθέτει ομοιόμορφο ποσοστό σφάλματος 0,1% σε πύλες, ενώ οι cat qubits βασίζονται στο ότι τα bit flips σχεδόν εξαφανίζονται. Η εταιρεία μιλά για περίπου 40 φορές λιγότερα qubits από το νούμερο του Gidney, αλλά το λέει η ίδια για τον εαυτό της.

Υπάρχει και εναλλακτική προσέγγιση. Το Quantum Brief αναφέρει εργασία του Μαρτίου 2026 με συγγραφείς όπως ο John Preskill, που εκτιμά ότι μια μηχανή ουδέτερων ατόμων με περίπου 26.000 qubits θα έλυνε το πρόβλημα διακριτού λογαρίθμου P-256 σε λίγες ημέρες. Το πλεονέκτημα της Alice & Bob είναι η λεπτομερής διάταξη τσιπ. Ο περιορισμός της είναι ότι κανείς δεν έχει χτίσει ακόμη δεκάδες χιλιάδες cat qubits σε μία μηχανή.

και τράπεζες: τι κινδυνεύει πραγματικά

Για τις ελλειπτικές καμπύλες που προστατεύουν Bitcoin και Ethereum, η εργασία δίνει το πολύ 29.588 qubits και 61,8 λεπτά. Σύμφωνα με την Alice & Bob, μία ώρα είναι περισσότερο από τον χρόνο ενός μπλοκ (περίπου 10 λεπτά), άρα οι συναλλαγές που βρίσκονται σε εξέλιξη μένουν εκτός επίθεσης.

Αυτό δεν καθιστά το Bitcoin ασφαλές. Οι διευθύνσεις που έχουν ήδη αποκαλύψει το δημόσιο κλειδί τους είναι θεωρητικά πιο εκτεθειμένες σε μελλοντική επίθεση. Για το πώς φαίνεται μια πραγματική επίθεση σε ανταλλακτήριο σήμερα, δες το δικό μας ρεπορτάζ για το χτύπημα των 63 δισ. στη Binance, που δεν είχε καμία σχέση με κβαντικούς υπολογιστές.

Το Techmaniacs σημειώνει σωστά τον πραγματικό κίνδυνο: κάποιοι αποθηκεύουν σήμερα κρυπτογραφημένα δεδομένα για να τα ανοίξουν όταν υπάρξει κατάλληλη μηχανή. Η λογική αυτή δίνει επείγουσα διάσταση σε δεδομένα με μακρά διάρκεια ζωής, όπως κρατικά αρχεία ή ιατρικά ιστορικά.

Reality Check: Η εργασία είναι preprint και, όπως επισημαίνεται σε ανάλυση προγραμματιστών στο dev.to, το χαρακτηρισμό «ρεκόρ» τον δίνει η ίδια η εταιρεία. Ανεξάρτητη επιβεβαίωση των υποθέσεων δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί.

Για τον απλό χρήστη τραπεζικών υπηρεσιών, η άμεση απειλή παραμένει αλλού: phishing, κλοπή κωδικών και παραβιάσεις συστημάτων. Η μετάβαση σε νέα κρυπτογραφία είναι δουλειά των τραπεζών, όχι δική σου, αλλά η καθημερινή υγιεινή ασφαλείας παραμένει στο χέρι σου. Ένα καλό σημείο εκκίνησης είναι ο οδηγός μας για το τι να αποφύγετε με την κάρτα σας.

Ελλάδα, ΕΕ και προθεσμίες: τι ισχύει ήδη

Η ελληνική διάσταση περνά από το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη ενέκριναν τον Ιούνιο του 2025 συντονισμένο οδικό χάρτη μετάβασης στην κρυπτογραφία ανθεκτική στους κβαντικούς υπολογιστές (PQC). Σύμφωνα με τη σελίδα της Κομισιόν, όλα τα κράτη μέλη πρέπει να ξεκινήσουν τη μετάβαση έως το τέλος του 2026. Οι περιπτώσεις υψηλού κινδύνου πρέπει να μεταβούν το αργότερο έως το τέλος του 2030.

Στις το NIST είναι πιο συγκεκριμένο για τον αλγόριθμο. Στο έγγραφο NIST IR 8547, το RSA με ισχύ τουλάχιστον 112 bits χαρακτηρίζεται deprecated μετά το 2030 και disallowed μετά το 2035.

Τι ακριβώς κάνει κάθε ελληνική τράπεζα ή πάροχος δεν προκύπτει από τις πηγές που εξετάστηκαν. Οι προθεσμίες και οι όροι μπορεί να αλλάξουν, οπότε οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν να τις επιβεβαιώνουν στις επίσημες ανακοινώσεις των φορέων. Η μελέτη της Alice & Bob τονίζει πάντως ότι η μετάβαση μεγάλων οργανισμών παίρνει χρόνια και ότι ο ορίζοντας του 2035 καταναλώνεται γρήγορα.

Τι να παρακολουθήσεις από εδώ και πέρα

Η Alice & Bob αναμένει ότι οι βελτιώσεις hardware και οι μειούμενες απαιτήσεις θα συγκλίνουν στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Το γαλλικό πρόγραμμα PROQCIMA στοχεύει δύο υπολογιστές με 1.000 λογικά qubits ο καθένας, έτοιμους για βιομηχανοποίηση έως το 2032, όπως το αναφέρει το Quantum Brief.

Τρία πράγματα αξίζει να δεις στους επόμενους μήνες:

  • Αν το λογικό σφάλμα στα τσιπ cat qubits πέσει κάτω από το όριο (threshold).
  • Αν ανεξάρτητοι κρυπτογράφοι επιβεβαιώσουν την υπόθεση για τα bit flips.
  • Αν οι ελληνικές αρχές και οι τράπεζες ανακοινώσουν εθνικό σχέδιο PQC, καθώς το 2026 είναι η προθεσμία της ΕΕ για τα πρώτα βήματα.
Pro-Tip: Αν διαχειρίζεσαι site ή υπηρεσία, κάνε πρώτα απογραφή: πού χρησιμοποιείς RSA ή ECDSA (πιστοποιητικά TLS, SSH, υπογραφές). Η λίστα αυτή είναι το πρώτο βήμα που ζητούν και οι ευρωπαϊκές συστάσεις, και κοστίζει μόνο χρόνο.

Συχνές Ερωτήσεις για την εκτίμηση της Alice & Bob για το RSA-2048

Μπορεί σήμερα κάποιος να σπάσει το RSA-2048 με κβαντικό υπολογιστή;

Όχι. Στις 20 Οκτωβρίου 2026 η Alice & Bob παρουσίασε αποτελέσματα από το γαλλικό πρόγραμμα PROQCIMA με τσιπ 6 και 12 qubits, όπου το λογικό σφάλμα δεν είχε ακόμη πέσει κάτω από το όριο. Η απόσταση από τα 22.593 qubits της εκτίμησης είναι σχεδόν 1.900 φορές το μέγεθος του μεγαλύτερου τσιπ.

Τι είναι τα cat qubits και γιατί μειώνουν τόσο τον αριθμό;

Αποθηκεύουν την πληροφορία σε υπεραγώγιμο συντονιστή με πολλά φωτόνια, ώστε το hardware να καταστέλλει τα bit flips. Το αντίτιμο είναι πιο σύντομος χρόνος phase flip: στο σημείο λειτουργίας των 11 φωτονίων η εταιρεία μέτρησε 420 νανοδευτερόλεπτα, σύμφωνα με το Quantum Brief.

Πόσο ρεαλιστική είναι η υπόθεση ότι δεν υπάρχουν bit flips;

Σε δημοσίευση του Σεπτεμβρίου 2025, ένα cat qubit με 11 φωτόνια παρακολουθήθηκε επί 61 ώρες και κατέγραψε 41 bit flips. Αυτό αντιστοιχεί σε μέσο χρόνο περίπου 44 λεπτών, δηλαδή πολύ κάτω από τον «έναν αιώνα» της βασικής υπόθεσης και κοντά στο σενάριο της μίας ώρας (45.000 qubits).

Γιατί υπάρχουν τρεις διαφορετικοί χρόνοι για το ίδιο RSA-2048;

Η ίδια αρχιτεκτονική ρυθμίζεται για ταχύτητα ή για μέγεθος. Με 21.188 qubits η επίθεση παίρνει 8,08 ημέρες και με 610.530 qubits 1,25 ώρες. Η δεύτερη ρύθμιση χρειάζεται εργοστάσια magic states που λειτουργούν παράλληλα, όχι απλώς πολλαπλά αντίγραφα της βασικής μηχανής.

Θα μπορούσε ένας κβαντικός υπολογιστής να κλέψει Bitcoin στο άψε σβήσε;

Η εργασία δίνει για το ECDLP-256 το πολύ 29.588 qubits και 61,8 λεπτά, ή 146 λεπτά με το πολύ 28.183 qubits. Και στις δύο περιπτώσεις ο χρόνος ξεπερνά τα 10 λεπτά ενός μπλοκ, οπότε μια συναλλαγή που ήδη επιβεβαιώνεται δεν αλλοιώνεται εν κινήσει.

Ποια είναι η επίσημη προθεσμία για να σταματήσει το RSA;

Στο NIST IR 8547, το RSA θεωρείται deprecated μετά το 2030 και disallowed μετά το 2035. Ο ευρωπαϊκός οδικός χάρτης είναι αντίστοιχος: έναρξη μετάβασης έως το τέλος του 2026 και μετάβαση των περιπτώσεων υψηλού κινδύνου έως το τέλος του 2030.

Πότε θα μπορούσε να υπάρξει μηχανή τέτοιου μεγέθους;

Η Alice & Bob προβλέπει σύγκλιση στις αρχές της δεκαετίας του 2030, αλλά η πρόβλεψη είναι της ίδιας της εταιρείας και όχι ανεξάρτητη εκτίμηση. Το PROQCIMA στοχεύει σε μηχανές 1.000 λογικών qubits έτοιμες για βιομηχανοποίηση έως το 2032.

Το πιο χρήσιμο στοιχείο της εκτίμησης δεν είναι το νούμερο των 22.593 qubits αλλά η κατεύθυνσή του. Κάθε φορά που η απαίτηση πέφτει, η προθεσμία του 2035 φαίνεται λιγότερο γενναιόδωρη, ειδικά για οργανισμούς με πολύπλοκα συστήματα. Το πιθανότερο σενάριο για τα επόμενα δύο χρόνια είναι περισσότερες εκτιμήσεις αυτού του τύπου και, ελπίζουμε, και τα πρώτα τσιπ που περνούν κάτω από το όριο.

Dimitris Marizas
Dimitris Marizashttps://psifiaka.gr
Γράφω για τεχνολογία από τη σκοπιά του ανθρώπου που τη χρησιμοποιεί καθημερινά — όχι από αίθουσες συνεδρίων. Ασχολούμαι με δίκτυα, δορυφορικό internet, smartphones και ψηφιακές υπηρεσίες, με έμφαση στο τι σημαίνουν αυτά πρακτικά για τον Έλληνα χρήστη. Πίσω από κάθε άρθρο κρύβεται ώρες ανάλυσης, δοκιμών και — όταν χρειάζεται — κριτικής σε ό,τι το marketing προσπαθεί να κρύψει.

Related Articles

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Stay Connected

321ΥποστηρικτέςΚάντε Like
112ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
231ΑκόλουθοιΑκολουθήστε

Most Popular 48hrs

Latest Articles